Bike sharing (fietsdelen), of: mobiliteit, hoe kan het beter?

Door pinna_be op maandag 20 juni 2016 10:45 - Reacties (31)
Categorie: mini projects, Views: 2.582

Mobiliteit is een probleem in vrijwel elke stad en er wordt dan ook druk gezocht naar oplossingen hiervoor. We overlopen eerst even bestaande alternatieven om dan over te stappen op bike sharing, welke wel eens een echte oplossing zou kunnen zijn.

Fietsen: alvast een mooi verhaal

Fietsen is in de lage landen heel erg populair. BelgiŽ (in het bijzonder Vlaanderen) en Nederland hebben op Denemarken na het hoogste fietsgebruik in Europa. Zo leggen de gemiddelde Nederlander en Deen jaarlijks elk zo'n 900 kilometer af. De Vlaming legt 600 kilometer af, wat significant minder is, maar nog steeds een heel groot verschil tegenover andere Europeanen.

http://i.imgur.com/pJnjQj3.png

Het belang van fietsen is groot: je met de fiets verplaatsen heeft namelijk heel wat maatschappelijke ťn persoonlijke voordelen. Enkele persoonlijke voordelen zijn de volgende:
  • financieel: Fietsen is goedkoop. De aankoop- en onderhoudsprijs zijn relatief laag, en je moet niet betalen voor brandstof.
  • gezondheid: Fietsen is gezond. Door naar het werk te fietsen, krijg je elke dag je portie beweging
  • mobiliteit in de stad: In de stad ben je vaak sneller al fietsend (zeker tijdens de spitsuren), en hoef je niet te zoeken naar parkeerplaats.
Enkele maatschappelijke voordelen zijn:
  • milieuvriendelijk: Fietsen is goed voor het milieu. Je produceert geen uitlaatgassen, en een fiets is gemaakt van slechts enkele eenvoudige materialen, wat de impact op het milieu eveneens vermindert.
  • geen files: Hoe meer fietsers, hoe korter de autofiles.
  • gezondheidskosten: Een actieve burger is een gezondere burger, en een gezondere bevolking bespaart de maatschappij geld.
Er zijn ook nadelen aan fietsen: in bepaalde situaties is het nu eenmaal niet handig om de fiets te nemen. Zo vinden veel mensen het niet leuk om te fietsen als het regent. Ook kun je per fiets minder (zware) voorwerpen vervoeren.

Openbaar vervoer: Een even mooi verhaal, maar met een wrange nasmaak

De meeste voordelen van fietsen gelden ook voor het openbaar vervoer, behalve gezondheidsvoordelen.

http://i.imgur.com/dtuA1OH.jpg

Ondanks het gebrek aan gezondheidsvoordelen, is het openbaar vervoer nog steeds een goede concurrent van de fiets. Enkele bijkomende voordelen zijn:
  • Geen onderhoudskosten (voor de gebruiker): Je hoeft niet naar de fietsenmaker te gaan, maar enkel nog je abonnement te vernieuwen.
  • Geen risico op diefstal: Een fiets kan gestolen worden, een bus of tram moeilijker.
  • Flexibiliteit: Je hoeft geen rekening te houden met waar je fiets geparkeerd staat - je stapt op en af aan welke halte je maar wil.
  • Ruimere mobiliteit: Je bus- of treinabonnement is ook in andere steden geldig. Je bent dus niet gebonden aan je eigen regio.
Initieel bedenk ik me dat het openbaar vervoer best onderschat wordt en eigenlijk toch een fantastisch concept is. Toch blijf ik met een wrang gevoel zitten, want ook trein, tram en bus hebben nadelen die voor mij zwaar doorwegen:
  • Beperkt aanbod op daluren: wanneer je 's avonds of 's nachts op stap gaat, moet je op het uur letten zodat je die laatste bus of tram niet mist.
  • Relatief lage frequentie: Tenzij je in Parijs of Londen bent, moet je vaak wachten op je bus of tram of zelfs je planning aanpassen aan de (beperkte) vertrek- en aankomsturen.
  • Betrouwbaarheid: Weersomstandigheden, stakingen of technische problemen kunnen al eens aardig roet in het eten strooien.
  • Veiligheidsgevoel: Niet iedereen voelt zich (zeker in de grootsteden) altijd even veilig op het openbaar vervoer.
  • Verkeersvertraging: Bussen (en in mindere mate trams) staan net als auto's vaak in de file, met lange rijtijden en wachttijden tot gevolg.
  • Comfort en hygiŽne: Niet iedereen zit graag op een overvolle bus of tram. Weinig persoonlijke ruimte en een vreemde geur dragen niet bij tot een aangename ervaring.
  • Gebrek aan beweging: Achteraf moet je alsnog joggen of naar de gym om je dagelijkse portie beweging te krijgen.
.

Fiets delen of bike sharing: de oplossing?

Wanneer we fietsen en openbaar vervoer combineren tot bike sharing (fiets delen), verkrijgen we een systeem dat automatisch de voordelen van fietsen heeft, maar ook die van trein, tram en bus.

Een eenvoudig voorbeeld van bike sharing is de Nederlandse OV-fiets. In dit systeem kan je voor een lage prijs een fiets huren in verschillende stations in heel Nederland. Op deze manier wordt de gebruiksvriendelijke en gezonde mobiliteit van fietsen gecombineerd met de ruimere (geografische) spreiding van het openbaar vervoer. Ook onderhoud is vereenvoudigd: je kan je fiets op verschillende plaatsen gratis laten herstellen. Dit is al een gedeeltelijke oplossing: je bent nog steeds zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van je fiets, maar niet langer financieel.

OV-fiets is al een geweldig initiatief, maar er zit nog veel meer potentieel in bike sharing systemen. Een optimaal bike sharing systeem zou aan volgende voorwaarden moeten voldoen:
  • Onderhoudsroutine: Fietsen moet vaak gecontroleerd en indien nodig hersteld worden in de fietsenstalling voordat ze door iemand worden gehuurd. De fietsen moeten dus steeds in goede staat zijn.
  • Dichte spreiding: Er moeten veel stations zijn waar je een fiets kan huren en parkeren, zodat gebruikers nooit lang moeten wandelen van een station naar hun bestemming.
    • Op deze manier is je fiets altijd veilig geparkeerd en hoef je je nooit zorgen te maken over diefstal
    • Hierdoor heb je ook de flexibiliteit van het openbaar vervoer, je hebt namelijk de mogelijkheid om te vertrekken vanop een andere plaats dan waar je eerder bent aangekomen.
  • Beschikbaarheid: Fietsen moeten 24/7 beschikbaar zijn in alle stations.
  • Lage kostprijs: Fietsen "huren" moet goedkoop zijn en de prijs mag niet afhangen van hoe vaak je een fiets gebruikt.
Een systeem dat bovenstaande principes toepast, heeft de voordelen van zowel het openbaar vervoer als van de fiets. Merk overigens ook op dat beide systemen goed compatibel zijn: naar je werk fietsen maar terugkeren met de bus omdat het regent is perfect mogelijk.

Deze ideeŽn zijn al geÔmplementeerd, zoals in het Antwerpse 'vťlo'-systeem. Voor een lage prijs (zo kost een jaarabonnement bijvoorbeeld 36 euro) kan je onbeperkt fietsen lenen voor een maximale duur van 30 minuten. Voor langere ritten kun je bijbetalen, maar de dertig minuten zijn ideaal voor afstanden in de stad.

http://i.imgur.com/jTZbxS6.jpg

Fiets delen of bike sharing: de uitdaging

In Antwerpen zijn duizenden mensen al overtuigd van dit concept en ondertussen gebruiken al 712 steden (met in totaal 37500 stations) een gelijkaardig systeem. Het succes van bike sharing is onbetwistbaar!

Maar de zoektocht naar perfectie is echter nog niet helemaal voorbij. De volgende uitdagingen zijn nog niet (helemaal) opgelost:
  • Je wil lege stations vermijden, omdat mensen dan moeten wandelen naar het volgende station om een fiets te lenen.
  • Je wil tevens ook volle stations vermijden, omdat mensen hun fiets niet meer kunnen plaatsen in die stations.
Beide uitdagingen vormen eigenlijk niet zo'n grote problemen, omdat er door de bovengenoemde voorwaarden altijd een station dichtbij is. Toch kan je merken dat voor een leeg (of vol) station staan voor gelijkaardige frustraties zorgt als wachten op een bus die te laat komt.

Door de manier waarop mensenstromen zich gedragen bestaat er geen triviale oplossing en is veel coŲrdinatie vereist. Informatica maakt met algoritmes een efficiŽnte coŲrdinatie mogelijk. Aan zulke computationele oplossingen wordt alvast gewerkt.

Een belangrijk deel van de oplossing bestaat ook uit het informeren van de gebruikers. Zoals gezegd zijn er heel veel fietsstations. Ik woon bijvoorbeeld op ongeveer 50 meter van een station (station A) en op ongeveer 70 meter van een ander station (station B). Als ik op voorhand zou weten welk station vol of leeg is, dan zou ik frustratie kunnen vermijden en eventueel rechtstreeks naar een ander station gaan. Hiervoor zou je bijvoorbeeld een goede applicatie kunnen gebruiken.

De applicatie zou natuurlijk meer dan enkel informatief moeten zijn en zou ook een actieve rol moeten spelen in de coŲrdinatie en routeplanning. Stel dat er in station A slechts 1 fiets staat en in station B nog 10 fietsen, dan is station B de beste optie. Ondanks het feit dat B iets verder af is, is het station toch interessanter, omdat je in station A veel kans hebt dat iemand voor je de laatste fiets neemt. Deze kansberekening moet accuraat zijn en rekening houden met algemene trends, waarvoor data-analyses nodig zijn.

http://pinna.be/veloapp/img/app.png

Ook de eigenlijke routeplanning zou een belangrijke rol innemen in de applicatie. Om gebruiksvriendelijk te zijn, moet de app minimale interactie vereisen. In de routeplanner moet je enkel je bestemming ingeven en al de rest beslist de applicatie automatisch. De applicatie stelt dan routes voor, rekening houdend met de tijdsduur en de beschikbaarheid van fietsen in het startstation en van lege plaatsen in het eindstation. Overigens moet de gebruiker het gedrag van de routeplanner kunnen instellen door de afweging te maken tussen laag risico (op gebrek aan fietsen of lege plaatsen) en snelle reistijd.

De applicatie komt er aan

De applicatie die ik hierboven beschrijf, ben ik momenteel aan het ontwikkelen en ik neem ermee deel aan een wedstrijd in Antwerpen. Het winnen van de wedstrijd zou me helpen deze app te ontwikkelen met een hoge kwaliteitsstandaard en de app te integreren in de diensten van bike sharing systemen (met vťlo als eerste "testplatform"). Om deze wedstrijd te winnen, moet ik echter stemmen vergaren.

Ik zou dan ook heel erg vriendelijk willen vragen of jullie even de moeite zouden willen nemen om op mijn project te stemmen. Het kost slechts 2 minuten tijd en je helpt er mij en dit project ongelooflijk hard mee! Op mijn website leg ik uit hoe je kan stemmen en leg ik het concept van de app ook nog even uit in een filmpje.

UPDATE: ik ben vergeten te melden dat je een tablet kan winnen door te stemmen. (jammer genoeg wordt er niet gespecifieerd welk merk/model) (in de comments geef ik een formule die het je eenvoudiger kan maken om de schiftingsvraag in te vullen)

Alvast bedankt om te stemmen en ik hoop dat je genoten hebt van deze blog!